یادی از چهره ماندگار؛ جبار باغچه‌بان

چهارم آذرماه سالروز درگذشت بنیانگذار آموزش ناشنوایان در ایران، جبار باغچه بان است. استاد جبارباغچه بان ( عسکرزاده) یکی از خادمان پرتلاش فرهنگ ایران و به معنای واقعی کلمه معلم بود.

به گزارش خبرگزاری مهر، باغچه بان سال 1297شمسی، آموزگاری را در شهر مرند آذربایجان آغاز کرد و بعدها به مناسبت تاسیس نخستین کودکستان خود در تبریز، به نام باغچه اطفال نام خانوادگی خود را به باغچه بان تغییر داد. باغچه‌بان را باید اولین کسی دانست که در ایران آموزش سمعی وبصری را به نظام آموزشی کشور ما وارد کرد.او با خلاقیت خاص خود، وسایل سمعی وبصری می ساخت تا به وسیله آن به دانش آموزان کودکستانی بیشتر و بهتر بیاموزد.ایجاد آموزش قبل از دبستان و بنیانگذاری آموزش و پرورش ناشنوایان در ایران از افتخارات باغچه بان است.

جبار باغچه بان همچنین اولین مولف و ناشر کتاب کودک در ایران است.او از سال 1307 علیرغم دشواری های فراوان چاپ وکلیشه،چاپ کتب مخصوص کودکان را با تصاویری که خودمیکشید آغاز کرد.

یکی از کتابهای وی با عنوان «بابا برفی» ازسوی شورای جهانی کتاب کودک به عنوان بهترین کتاب کودک انتخاب شد.
وی کتابهای دیگری همچون کتاب حساب ویژه وکتاب آموزش کرو لال ها را به رشته تحریر درآورده است.

از ابتکارات باغچه بان می توان به روش شفاهی در تعلیم ناشنوایان، اختراع گوشی استخوانی یا تلفن گنگ،کشف خواص صوت ها و تقسیم بندی آنها،تهیه وسایل مختلف بصری برای تدریس ناشنوایان و اختراع گاه نما اشاره داشت.

پس از تعطیلی باغچه اطفال در تبریز،جبار باغچه بان فعالیت آموزشی خود را در شیراز به مدت 6 سال دنبال کرد و درسال 1312 کار آموزش ناشنوایان را درخیابان سعدی تهران در خانه ای محقر با 6 کودک کرولال پی گرفت.

باغچه بان شیوه آموزشی جدیدی درتدریس الفبای فارسی به وجود آورد که ترکیبی از روش مکتب خانه ها و مدارس قدیم ایران و روش مدارس آن روز بود. شیوه آموزشی باغچه بان در ارتباط با ناشنوایان نیز یک روش تجربی و ابتکار بدون اقتباس از الگوهای خارجی بود.
الفبای گویای باغچه بان شهرت جهاني دارد.

وی در سال 1313 امتیاز مدرسه ناشنوایان باغچه بان را گرفت و همان سال مدرسه ناشنوایان تهران در یوسف آباد را بنا نهاد و در اختیار دانش آموزان ناشنوا قرار داد.وی در طول کار، روش شفاهی را که یافته بود استوار ساخت و در نتیجه امروز در کلیه مدارس ناشنوایان به کودکان حرف زدن و لب خوانی آموخته می شود.

باغچه بان برای آسان کردن روش آموزش ناشنوایان، الفبای دستی خود را اختراع کرد.این الفبا از نظر اینکه با خاصیت اصوات مطابقت داردکمک تلفظ است و نه جانشین آن و از این رو در نوع خود بی نظیر است.

به گزارش مهر ، باغچه بان طی سالها تعلیم و تربیت به کودکان به روشی دست یافت که امروز آن را روش ترکیبی می گویند. اکنون این روش بعد از گذشت این همه سال به عنوان مترقی ترین روش در مدارس به ویژه آموزش دبستان در سراسر کشور مورد استفاده قرار می گیرد.

جبار باغچه بان، نخستین معلم گلهای خاموش در ایران، پس از اینکه با دست هنرآینه ای برای کرولال ها ساخت و از چشم به جای گوش چهره صوت را برای آنان ترسیم کرد،سرانجام درچهارم آذرماه سال 1345 با امید به آینده ای روشن برای ناشنوایان در سن 82 سالگی دیده از جهان فرو بست.

روحش شاد و یادش گرامی باد.

آثار و نوشته‎های استاد باغچه‎بان اعم از داستان، شعر، نمایشنامه و مطالب درسی بسیار زیاد است. در زیربه نام تعدادی از آنها که شناخته شده‎اند اشاره می‎کنیم.

1- قیزیللی یارپاق

2- بایرامچیلیق

3- نمایشنامه شیر و باغبان

4- نمایشنامۀ خرخر

5- نمایشنامه گرگ و چوپان

6- نمایشنامه مجادله دو پری

7- نمایشنامه آتشدان زرتشت

8- الفبای سربازان

9- برنامه کار آموزگار 1302

10- الفبای آسان 1303

11- الفبای دستی مخصوص ناشنوایان 1303

12- بازیچه الفبا

13- زندگی کودکان 1308

14- نمایشنامه خاله خزوک و موشک پهلوان 1311

15- نمایشنامه پیر و ترب 1311

16- بازیچه دانش 1311

17- دستور تعلیم الفبا 1314

18- علم آموزش برای دانشسراها 1320

19- باد کنک 1324

20- الفبای خودآموز برای سالمندان 1326

21- پروانه‎نین کتابی 1326

22- الفبا 1327

23- اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا 1327

24- مجموعۀ شعر: زندگی کودکان

25- الفبای گویا 1329

26- برنامه یک ساله 1329

27- کتاب اول ابتدائی 1330

28- کتاب حساب 1334

29- کتاب اول ابتدائی 1335

30- آدمی اصیل و مقیاس واحد آدمی 1336

31- درخت مروارید 1337

32- رباعیات عمر خیام به ترکی آذری 1337

33- رباعیات باغچه‎بان 1337

34- روش آموزش کرولال‎ها 1343

35- من هم در دنیا آرزو دارم 1345

36- بابا برفی 1346

37- عروسان کوه 1347

38- زندگی‎نامه باغچه‎بان به قلم خودش 1356

39- شب به سر رسید 1373

40- کبوتر من، کبوتر من 1373